“5271 sayılı CMK'nın 231/8-2.cümlesinde "Denetim süresi içinde, kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemez" hükmünün yer aldığı, hükmün lafzi yorumuna göre, hükmün açıklanmasının geri bırakılması nedeniyle başlayan denetim süresi içerisinde, kasıtlı bir suç nedeniyle yapılan yargılamada hüküm tarihi itibari ile kişiler hakkında bir daha hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemeyeceğinin düzenlendiği (Yargıtay 3. CD'nin 2019/16846 E - 2019/20864 K, Yargıtay 3. CD'nin 2020/22757 E - 2020/13944 K), ikinci suçun suç tarihinin denetim süresi içerisinde olup olmamasının bir önemi olmayıp sadece ilk suçtan dolayı verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının açıklanması yönünden ihbar edilip edilmeyeceği noktasında bir öneminin olduğu, başka bir anlatımla ikinci suçun suç tarihinden ziyade hüküm tarihinin ilk suçtan verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının denetim süresi içerisinde olup olmadığına bakılması gerektiği, eğer ikinci suçun hüküm tarihi ilk suçun denetim süresi içerisinde kalıyor ise bu durumda CMK 231/8-2.cümle maddesine göre kişi hakkında ikinci suçtan dolayı yapılan yargılamada hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemeyeceğinin anlaşıldığı, bu durumun kişiler hakkında hakkaniyete ve Anayasa'da koruma altına alınan bazı temel hak ve hürriyetlere aykırı durumların ortaya çıkmasına sebebiyet verdiği, örneklendirecek olursak;
a- Tamamen aynı iki olaydan dolayı bir sanık hakkında yargılamanın erken bitmesi nedeniyle hüküm tarihinin denetim süresi içerisinde kalması halinde ikinci suçtan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemeyecek olmasına rağmen, diğer sanık hakkında yargılamanın başka mahkemede geç sürmesi nedeniyle hüküm tarihinin denetim süresi dışında kalmasından dolayı ikinci suçtan diğer şartlarında varlığı halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecek olması ihtimalinde, tüm şartları aynı olan kişiler hakkında mahkemelerin delil toplama yöntemi, derdest dosya sayıları nedeniyle duruşma tarihleri arasındaki fark, dosyaların üst mahkemeden dönme süresi, hakimin uzun süre izinli olması, bölgelerde yaşanan doğal afetler nedeniyle duruşmaların ertelenmesi gibi kişilerin kendi kusurundan kaynaklanmayan durumlardan dolayı hüküm tarihinin değişiklik göstermesi suretiyle bu kuralın uygulanıp uygulanmayacağını belirlemenin hakkaniyete, Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen Hak Arama Hürriyetine ve bu kapsamda adil yargılanma hakkına, başlangıç ve 10. maddesinde düzenlenen Kanun Önünde Eşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğu,
b- İş bu davamızda ki somut olayda da yaşanan bir diğer örnekte ise; sanık … … ile mağdurlar … … … ve … … … ile Gaziantep 45. ASLCm'nin 2025/20 E - 2025/105 K sayılı dosyasında mağdur … … … arasında 14.05.2023 tarihinde yaşanan kavga nedeniyle sanık hakkında davaların açıldığı, mağdurlar … ve …'in kemik kırığına neden olacak ve BTM ile giderilemeyecek şekilde yaralandıkları, mağdur …'in ise BTM ile giderilebilir şekilde yaralanmasından dolayı uzlaştırma işlemleri için dosyasının soruşturma aşamasında tefrik edildiği, tarafların uzlaşamaması nedeniyle Gaziantep 45. ASLCM'nin 2025/20 E - 2025/105 K sayılı dosyasında yapılan yargılama sonundan sanık … … hakkında mağdur …'e yönelik eyleminden dolayı hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği ve kararın 26.02.2025 tarihinde kesinleşerek 5 yıllık denetim süresinin başladığı, iş bu dosyamızda ise sanık … hakkında duruşma tarihi olan 07.07.2025 tarihi itibari ile mağdurlar … ve …'e yönelik eyleminden dolayı olası bir mahkumiyet halinde hüküm tarihinin denetim süresi içerisinde olması nedeniyle sanık hakkında CMK'nın 231/8-2.cümle maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemeyeceği, fakat sanık … hakkında uzlaştırma hükümlerinden dolayı mağdur …'e yönelik dosyasında tefrik kararı verilmeseydi tüm suçlardan dolayı olası bir mahkumiyet halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecek olmasının hakkaniyete, Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen Hak Arama Hürriyetine ve bu kapsamda adil yargılanma hakkına, başlangıç ve 10. maddesinde düzenlenen Kanun Önünde Eşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğu,
c- (b) maddesindeki örneğin farklı bir ihtimaline göre; sanık …'in mağdur …'e yönelik eylemi de kemik kırığına sebebiyet verecek ve BTM ile giderilemeyecek bir şekilde olsa idi bu sefer sanığın tüm suçları uzlaştırma kapsamı dışında kaldığından tefrik kararı verilmeksizin tek dosyadan ilerleyecek ve mağdur …'e yönelik bu eylemi ilkinden daha ağır olmasına rağmen tüm suçlardan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebileceği, dolayısıyla eylemi daha ağır olan kişiler hakkında lehe olan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu uygulanacak iken, eylemi nispeten daha hafif olan kişilere ise bu kurumun uygulanmayacak olması ve bu nedenle kişilerin cezaevine girme tehdidi altında olmalarının da hakkaniyete, Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen Hak Arama Hürriyetine ve bu kapsamda adil yargılanma hakkına, başlangıç ve 10. maddesinde düzenlenen Kanun Önünde Eşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğu,
Somut olayımızın yukarıda (b) maddesinde anlatıldığı, sanık … …'ın olası bir mahkumiyeti halinde CMK'nın 231/8-2.cümle maddesine göre hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair karar verilemeyecek olmasının hakkaniyete, Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen Hak Arama Hürriyetine ve bu kapsamda adil yargılanma hakkına, başlangıç ve 10. maddesinde düzenlenen Kanun Önünde Eşitlik ilkesine aykırılık oluşturacağı anlaşılmakla 5271 sayılı CMK'nın 231/8-2.cümle maddesinin iptali için Anayasa'nın 152. maddesi gereğince Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına karar verilmiş olup gereği arz olunur.”
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2025/197
Karar Sayısı:2026/8
Karar Tarihi:15/1/2026
R.G. Tarih - Sayı:1/4/2026-33211
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Gaziantep 16. Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinin 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle değiştirilen (8) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin Anayasa’nın 10. ve 36. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Kasten yaralama suçundan açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un 231. maddesinin itiraz konusu kuralın da yer aldığı (8) numaralı fıkrası şöyledir:
“(8) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) (Değişik:2/3/2024-7499/15 md.) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi hâlinde sanık, beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur. Denetim süresi içinde, kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemez. Bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin belirleyeceği süreyle, sanığın denetimli serbestlik tedbiri olarak;
a) Bir meslek veya sanat sahibi olmaması hâlinde, meslek veya sanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine,
b) Bir meslek veya sanat sahibi olması hâlinde, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına,
c) Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine,
karar verilebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL ve Ömer ÇINAR’ın katılımlarıyla 10/9/2025 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ahmet Hakan SOYTÜRK tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
3. 5271 sayılı Kanun’un 231. maddesinin itiraz konusu kuralın da yer aldığı (8) numaralı fıkrası Anayasa Mahkemesinin 10/7/2025 tarihli ve E.2024/98, K.2025/149 sayılı kararıyla iptal edilmiş olup anılan karar 31/12/2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
4. Bu itibarla iptaline karar verilen kurala yönelik itiraz başvurusunun konusunun kalmadığı anlaşılmıştır.
5. Açıklanan nedenle konusu kalmayan itiraz başvurusu hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.
IV. HÜKÜM
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinin 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle değiştirilen (8) numaralı fıkrasının ikinci cümlesine ilişkin itiraz başvurusu hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA 15/1/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Rıdvan GÜLEÇ
Recai AKYEL
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Selahaddin MENTEŞ
İrfan FİDAN
Kenan YAŞAR
Muhterem İNCE
Yılmaz AKÇİL
Ömer ÇINAR
Metin KIRATLI