"...
I- İPTAL İSTEMİNİN GEREKÇESİ:
5 Mayıs 1980 gününde Anayasa Mahkemesi Genel Sekreterince 44 sayılı YAsanın 26/1. Maddesi hükmü uyarınca kaleme havalesi yapılmış ve aynı gün 795 sayı ile kayda geçmiş olan ve gün taşımayan dava dilekçesindeki Anayasaya aykırılık gerekçesi özetle şöyledir:
TNT Kurumunda Genel Danışma Kurulu oluşturmayı öngören yasa koyucu üç kaynaktan yararlanmayı düşünmüştür:
Bunların başında Devlet kurumlarına ve onu takiben de Anayasanın 122. Maddesi gereğince yasayla kurulan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlara yer verilmemiştir. Üçüncü küme ise Kızılay ve Halkevlerinden oluşturmaktadır. Bu iki dernekten Kızılayın kurula girmesine kimsenin itirazı olamaz. Çünkü, kızılay, Türkiyedeki bütün derneklerin simgesi olmuş, büyük hizmetler görmüş ve amacından sapma olmamıştır. Atatürkün emri ile kurulan Halkevleri 1952 de hükümetçe kapatılınca o dernek tarihe malolmuştur. Yeni kurulan Halkevleri Derneği ise, eski Halkevleri derneğiyle hiç bir ilişkisi olmamasına karşın, sırf isminden yararlanmak için bir nevi istismar biçiminde kurulmuştur. Yeni Halkevi Derneğinde polisçe yapılan aramalarda Atatürk'ün resmi yerine Mao, Lenin ve Mark'ın resimleri ele geçmiş ve buralar sol eylemcilerin karargâhı ve anarşinin odakları durumuna getirilmiş bulunmaktadır.
TRT Genel Danışma Kuruluna Halkevlerinin katılmasını sağlayan yasa hükmü, Türkiyedeki dernekler arasında açık ve haksız bir eşitsizliğe neden olmuştur. İmtiyaz ve himaye Anayasaya ters düşer. Bu nedenle Anayasanın 12. Maddesine aykırı olan sözü edilen "Halkevleri Temsilcisi" hükmünün iptaline karar verilmelidir."
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas sayısı:1980/40
Karar sayısı:1980/37
Karar günü:22.5.1980
Resmi Gazete tarih/sayı:2.9.1980/17093
İPTAL DAVASINI AÇAN: Milliyetçi Hareket Partisi Millet Meclisi Grubu.
İPTAL DAVASININ KONUSU: 29.2.1972 günlü, 1568 sayılı "24.12.1963 tarih ve 359 sayılı Türkiye Radyo- Televizyon Kurumu Kanununun bazı maddelerinin değiştirilmesi ve bu kanuna ek ve ek geçici maddeler ilâvesi hakkında Kanun"un 10. Maddesinin ikinci fıkrasının 15. Bendinde yeralan (Halkevleri temsilcisi) hükmünün, Anayasanın 12. Maddesine aykırı olduğu öne sürülerek iptaline karar verilmesi istenmiştir.
II- YASA METİNLERİ:
1- 29.2.1972 günlü, 1568 sayılı "24.12.1963 tarih ve 359 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu bazı maddelerinin değiştirilmesi ve bu kanuna ek ve ek geçici maddeler ilâvesi hakkında Kanun"un iptali istenen 10. Maddesinin ikinci fıkrasının 15. Bendi hükmü şöyledir:
"Halkevleri temsilcisi"
2- Dayanılan Anayasa Kuralları:
"Madde 12- Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz."
III- İLK İNCELEME:
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. Maddesi uyarınca 22.5.1980 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında aşağıdaki sorun üzerinde durulmuştur.
Yukarıda da açıklandığı üzere, 359 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Yasasının 29.2.1972 günlü, 1568 sayılı Yasayla değişik 10. Maddesinin ikinci fıkrasının 15. Bendinde yeralan (Halkevleri temsilcisi) hükmünün Anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmesi istenmektedir. İptali istenen Yasanın 8.3.1972 günlü, 14122 sayılı Resmi Gazetede yayımlandığı, iptal davasının ise 5.5.1980 günü işlem görerek aynı gün 795 sayıya kaydı yapılan dava dilekçesiyle açıldığı anlaşılmaktadır.
Anayasanın 150. Ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı Yasanın 22. Maddelerinin buyurucu hükümlerinde öngörülen 90 günlük hak düşürücü süre geçirildikten ve böylece dava hakkı düştükten sonra açıldığı anlaşılan davanın, süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmelidir.
IV- SONUÇ:
29.2.1972 günlü, 1568 sayılı "24.12.1963 tarih ve 359 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu bazı maddelerinin değiştirilmesi ve bu kanuna ek veek geçici maddeler ilavesi hakkında "Kanun"un 10. Maddesinin ikinci fıkrasının 15. Bendinde yer alan (Halkevleri temsilcisi) hükmünün iptaline ilişkin davanın, Anayasanın 150. Ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı Yasanın 22. Maddelerinde öngörülen 90 günlük süre geçirildikten ve dava hakkı düştükten sonra açıldığı anlaşıldığından, süre aşımı nedeniyle reddine,
22.5.1980 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Şevket Müftügil
Başkanvekili
Ahmet H. Boyacıoğlu
Üye
Rüştü Aral
Muammer Yazar
Adil Esmer
Nihat O. Akçakayalıoğlu
Nahit Saçlıoğlu
Hüseyin Karamüstantikoğlu
Kenan Terzioğlu
Orhan Onar
Necdet Darıcıoğlu
İhsan N. Tanyıldız
Bülent Olçay
Yılmaz Aliefendioğlu
Yekta Güngör Özden