logo
Norm Denetimi Kararları Kullanıcı Kılavuzu

(AYM, E.1964/51, K.1965/3, 12/01/1965, § …)
   
Kararlar Bilgi Bankasında yayınlanan karar metni
editöryal düzeltmelere tabi tutulmuş olabilir.

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

 

Esas No.:1964/51

Karar No.:1965/3

Karar tarihi:12/1/1965

Resmi Gazete tarih/sayı:16.10.1965/12128

 

İtiraz eden : Fethiye Sorgu Hâkimliği

İtirazın konusu : 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 3006 sayılı Kanunla değişik 124 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ve sorgu hakimlerince verilecek bazı kararların mensup oldukları asliye mahkemesi reisi veya hâkimin tasdikiyle tekemmül edeceğini gösteren hükmün Anayasa'nın 192 nci maddesi hükmüne aykırı olduğu kanısına varıldığından Mahkememizce bu hususta bir karar verilmesi istenmiştir.

İNCELEME :

Anayasa Mahkemesi içtüzüğünün 15 inci maddesi uyarınca yapılan ilk inceleme sonunda hazırlanan rapor okunduktan ve Sorgu Hâkimliğinden gönderilen 1964/89 sayılı dosya incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :

GEREKÇE :

1 - Anayasa'nın 151 inci ve 22/4/1962 günlü 44 sayılı Kanunun 27 nci maddeleri gereğince mahkemeler, bakmakta oldukları bir dâvada uygulanacak kanun hükümlerinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varırlarsa, itiraz yolu ile Mahkememize başvurarak bu konuda bir karar verilmesini isteyebilirler .

O halde, önce çözülmesi gereken nokta, sorgu hâkimliklerinin itiraz yetkisi olup olmadığıdır.

2 - 44 sayılı Kanunun 27 nci maddesinde, itiraza (mahkeme) nin yetkili olduğu gösterilmiş; bununla da yetinilmeyerek :

a) Bakılmakta olan bir dâva;

b) O dâva sebebiyle uygulanacak kanun hükümleri;

c) İtiraz yolu ile Mahkememize başvurulduğu takdirde -bu konuda verilecek karar resmen Öğrenilinceye kadar- dâvanın geri bırakılacağına da maddede ayrıca yer verilmiştir.

Anayasa'nın 151 inci maddesinde yer alan ve "üç ay içinde Anayasa Mahkemesince karar verilmezse mahkemenin, Anayasa'ya aykırılık iddiasını, kendi kanısına göre çözümleyerek dâvayı yürüteceğini; ancak Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse mahkemelerin buna uymak zorunda olduğunu." gösteren hüküm de yukarıkilerle birlikte gözönünde bulundurulunca itiraza yetkili olan mahkemenin, adli, askerî veya idarî dâvalara bakan ve bu dâvalarda nihai hüküm vermek suretiyle anlaşmazlıkları çözümleyen her derecede mahkeme olduğu meydana çıkmaktadır.

3 - Sulh mahkemelerinin ve bazı asliye mahkemelerinin tek hâkim tarafından idare edildiği düşünülerek (Mahkeme) tabirine (Hâkimler) in girip giremiyeceği ve giriyorsa sorgu hâkimlerinin de bakmakta oldukları işlerden dolayı itirazda bulunup bulunamıyacakları görüşme sırasında söze konu edilmiş, bir mahkemenin idaresiyle görevli kılınmayan ve dâvaya bakmayan hâkimlerin ve bu arada sorgu hâkimlerinin mahkeme kavramına girmedikleri ve Anayasa'nın 151. ve 44 sayılı Kanunun 27 nci maddeleri karşısında Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkili bulunmadıkları sonucuna varılmıştır.

SONUÇ :

Anayasa'nın 151 inci maddesiyle 44 sayılı Kanunun 27 nce maddesinde " Bir davaya bakmakta olan mahkeme" den söz edilmiş olup mahkeme kavramı içine girmeyen sorgu hakimliğinin Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkili bulunmadığına ve itirazın 44 sayılı Kanunun 21 inci maddesi uyarınca reddine, üyelerden Hakkı Ketenoğlu'nun muhalefetiyle ve oyçokluğu ile 12/1/1965 gününde karar verildi.

 

 

 

 

Başkan

Lûtfi Akadlı

Üye

Cemalettin Köseoğlu

Üye

Asım Erkan

Üye

Rifat Göksu

 

 

 

 

Üye

İ. Hakkı Ülkmen

Üye

Şemsettin Akçoğlu

Üye

İbrahim Senil

Üye

A. Şeref Hocaoğlu

 

 

 

 

Üye

Salim Başol

Üye

Celâlettin Kuralmen

Üye

Hakkı Ketenoğlu

Üye

Ahmet Akar

 

 

 

 

Üye

Muhittin Gürün

Üye

Lûtfi Ömerbaş

Üye

Ekrem Tüzemen

 

 

MUHALEFET ŞERHİ

1 - Ceza yargısında dâva genel olarak C. Savcıları tarafından Sorgu Hâkimliğine veya mahkemelere açılır.

2 - Yargı (Hüküm) için yargılama (Soruşturma ve tahkikat) zorunludur.

3 - Yargılama (Soruşturma ve tahkikat) ceza dâvalarında ilk ve son tahkikat olmak üzere çoğunlukla iki derecede olur.

4 - Yargılama (Yargının hükmün temeli ve dâvanın hallini sağlayan bir yargı işidir. Bu hâkim tarafından yapılır.

5 - Mahkeme tabiri (Hükmün hazırlanması için çalışan ve yargılama icra eden) sorgu hâkimlerini de geniş anlamı ile içine alır. Nitekim yargılama görevlerinden bir veya bir kaçını yapan tekbaşına reis, naip hâkim, tahkikat hâkimi gibi yargılama işlerini yapanlarda mahkemenin birer unsurudurlar.

6 - Sorgu Yargıcı açılmış olan dâvayı yargılamakta, tahkikatın gayesini gerçekleştirmek için bir takım kararlar verebileceği gibi dâvanın esasını ortadan kaldıran kararlar vermekte ve bu yönü ile yargı yetkisi ile mücehhez bulunmaktadır.

7 - Hükmün verilmesi için adalet teşkilâtının şartlarına ve hâkimlik vasıflarına uygun şekilde soruşturma yaptığına ve hükmü hazırladığına nazaran baktığı dâva dolayısı ile bir çok kanun maddelerini uygulama mevkiindedir.

8 - Anayasamızın 151 inci maddesi (Dâvaya bakmakta olan mahkeme) tabirini kullanmakta ve ekseriyetin kabulünde olduğu gibi, hüküm veren mahkeme dememektedir. Sorgu hâkimliği de dâvaya bakan bir yargı teşkilâtıdır.

Bu sebeplerle sorgu hâkiminin uygulama mevkiinde olduğu bir kanun maddesinin iptalini itiraz yolu ile Anayasa Mahkemesine getirebileceği kanısındayım.

 

 

 

 

 

Üye

Hakkı Ketenoğlu

 

 

I. KARAR KİMLİK BİLGİLERİ

Dönemi 1961
Karar No 1965/3
Esas No 1964/51
İlk İnceleme Tarihi Herhangi bir tarih bulunamamıştır.
Karar Tarihi 12/01/1965
Künye (AYM, E.1964/51, K.1965/3, 12/01/1965, § …)    
Dosya Sonucu (Karar Türü) İlk - Ret vd.
Başvuru Türü İtiraz
Başvuran (Genel) - Başvuran (Özel) Sorgu Hakimliği - Fethiye
Resmi Gazete 16/10/1965 - 12128
Karşı Oy Var
Üyeler Lütfi AKADLI
Cemalettin KÖSEOĞLU
Asım ERKAN
Rıfat GÖKSU
Hakkı ÜLKMEN
Şemsettin AKÇOĞLU
İbrahim SENİL
A. Şeref HOCAOĞLU
Salim BAŞOL
Celalettin KURALMEN
Hakkı KETENOĞLU
Ahmet AKAR
Muhittin GÜRÜN
Lütfi ÖMERBAŞ
Ekrem TÜZEMEN

II. İNCELEME SONUÇLARI


1412 Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu 124/2 İlk - Ret Mahkeme 1961/30 yok
3006 Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun Bazı Maddelerini Değiştiren Kanun 1 İlk - Ret Mahkeme 1961/118 yok

T.C. Anayasa Mahkemesi